Sürdürülebilir bir Gelecek için Yükseköğretim: 2030 ve Ötesi
Yükseköğretim sistemleri bilimsel bilgi üretimi, nitelikli insan gücü ve aktif vatandaşlar yetiştirme ile topluma hizmet faaliyetleri aracılığıyla toplumsal gelişmenin merkezinde yer almaktadır. Açık ve karmaşık bir sistem olarak yükseköğretim; toplum, ekonomi, kültür, siyaset, doğa vd. alanlar ile etkileşim içerisinde faaliyetlerini sürdürmektedir. Bu açıdan yükseköğretim kurumları, toplumların geleceğini şekillendirme potansiyelini taşırken, yükseköğretim politikaları dönemin sosyo-ekonomik dönüşüm paradigmaları etrafında şekillenmektedir.
Bu durumun güncel yansıması, iklim değişikliğinin etkilerinin artması ve sürdürülebilir kalkınma anlayışının güçlenmesi ile birlikte yükseköğretim politikalarının sürdürülebilir kalkınma hedefleriyle daha yakından ilişkilendirilmesidir. Bu değişim 1990’lardan itibaren egemen olan neoliberal “küresel bilgi ekonomisi için yükseköğretim” mottosundan “sürdürülebilir kalkınma için yükseköğretim” mottosuna geçiş olarak özetlenebilir. Sürdürülebilirlik gündemi;
- İklim değişikliği ile mücadele ve sürdürülebilir kalkınma,
- Neoliberalizmin yıkıcı etkisi karşısında yeni bir toplumsal sözleşme oluşturma,
- Belirsizlik çağında toplumlara ve üniversitelere yeni bir yol haritası sunma boyutları ile yükseköğretim politikaları ve üniversitelerin misyonuna ilişkin güçlü bir dönüşüm potansiyeli sunmaktadır.
Sürdürülebilir kalkınma hedefleri içerisinde nitelikli eğitim (SDG 4) ve toplumsal cinsiyet eşitliği (SDG 5) yükseköğretimi daha yakından ilgilendiren başlıklar olarak öne çıkmakla birlikte, “sürdürülebilir kalkınma için yükseköğretim” yaklaşımı içerisinde üniversitelerin tüm hedefler için aktif rol üstlenmesi beklenmektedir.
Bu dönüşüm halihazırda;
- Üniversitelerin araştırma, eğitim ve topluma hizmet faaliyetlerinin stratejik plan ve politika belgelerinde BM Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri ile ilişkilendirilmeye başlanılması,
- Sürdürülebilir üniversite, ekolojik üniversite gibi alternatif üniversite kavram ve modellerinin ortaya çıkması,
- Yeşil kampüs ve sürdürülebilirlik faaliyetlerinin uluslararası sıralamalar tarafından ölçülmeye başlanılması,
- Dijital dönüşüm ile birlikte yeşil dönüşümün araştırma fonlarında ağırlık kazanması, gibi gelişmelerde gözlenmektedir.
Sürdürülebilir kalkınma hedefleri için öngörülen 2030 yılı yaklaşırken bu hedeflere ne ölçüde ulaşıldığı ve 2030 sonrası için nasıl bir yol izleneceği başta UNESCO olmak üzere ilgili uluslararası kuruluşlar için güncel bir tartışma konusudur. Bu nedenle 9. Uluslararası Yükseköğretim Çalışmaları Konferansında ana tema olarak “sürdürülebilir bir gelecek için yükseköğretim” başlığı altında;
- Sürdürülebilir üniversite ve ekolojik üniversite,
- Üniversitelerin araştırma, eğitim ve topluma hizmet misyonlarının sürdürülebilirlik odaklı dönüşümü,
- Farklı akademik alanlarda sürdürülebilirliğin öğretim programlarına entegrasyonu (sürdürülebilirlik eğitimi),
- Sürdürülebilirlik boyutlarının kalite güvence sistemlerine entegrasyonu,
- Üniversitelerin iklim değişikliği strateji ve eylem planları,
- Üniversitelerin yeşil kampüs ve “living lab” uygulamaları,
- Uluslararası sıralamalarda sürdürülebilirlik,
- Yapay zeka, dijital dönüşüm, sürdürülebilirlik ve yükseköğretim ilişkisi,
- 2030 sonrası için yükseköğretim senaryoları ele alınacaktır.
Ayrıca, BM İklim Değişikliği Konferansı’nın (COP31) Kasım 2026’da Türkiye’de düzenlenecek olması, bu konferansta sürdürülebilir bir gelecek için yükseköğretimin dönüştürücü gücüne odaklanmak için önemli bir motivasyon sunmaktadır. YÖÇAD olarak, kuruluşundan itibaren hayat boyu öğrenme ve uzaktan eğitime katkıları ile uluslararası bir örnek teşkil eden ve günümüzde de farklı alanlarda sürdürülebilirlik çalışmalarına öncülük eden Anadolu Üniversitesi ile bu ortak tema altında bir arada çalışıyor olmaktan mutluluk duymaktayız.
Konferans Konu Başlıkları
Konferans programı bu başlıklarla sınırlı olmayıp, yükseköğretim çalışmaları alanının temel gündemleri olan aşağıdaki başlıklarda başvurulara açıktır:
- Akademik özgürlükler ve üniversitelerin özerkliği
- Akademisyen deneyimleri ve ihtiyaçları
- Bilim ve teknoloji politikaları
- Bilim iletişimi
- Bölgesel kalkınma ve yükseköğretim
- Eğitim ve araştırmada dijitalleşme ve yapay zekâ
- Girişimcilik, topluma katkı, kalkınma, sürdürülebilirlik
- Lisansüstü öğrenci deneyimleri ve ihtiyaçları
- Mikro-yeterlilikler ve esnek öğrenme
- Öğretim üyesi yetiştirme politikaları
- Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri için yükseköğretim
- Üniversite bileşenlerinin ruh sağlığı ve iyi oluşu
- Üniversite kent ilişkisi
- Üniversite sanayi/özel sektör iş birliği ve helix ekosistemler
- Üniversite öğrencilerinin deneyimleri ve ihtiyaçları
- Vakıf üniversitesi deneyimleri
- Yeni nesil üniversiteler ve alternatif üniversite modelleri
- Yükseköğretimin uluslararasılaşması
- Yükseköğretimde etik, ilkeler ve değerler
- Yükseköğretimde kalite güvencesi
- Yükseköğretimde pedagojik/andragojik yaklaşımlar
- Yükseköğretime erişim, fırsat eşitliği, çeşitlilik, katılım
- Yükseköğretimin tarihi ve felsefesi
- Yükseköğretimin misyonu, vizyonu ve rolü
- Yükseköğretim sistemi ve yönetimi
- Yükseköğretimin kitleselleşmesi
- Yükseköğretimin finansmanı ve sürdürülebilirliği